Monday, April 15, 2024

పాలమూరు సాహితీ ద్వారా రెడ్డి మొగ్గలు

పాలమూరు సాహితీ అవార్డు వ్యవస్థాపకులు , మొగ్గలు ప్రక్రియ సృష్టికర్త, భీంపల్లి శ్రీకాంత్ గారు, పాలమూరు సాహితీ ఆధ్వర్యంలో ఒక కొత్త ఒరవడికి శ్రీకారం చుడుతూ సుమారు 50 కి పైగా కులాల వారిగా.... కులానికి 108 మొగ్గలు రాయించం జరిగింది. బ్రాహ్మణ, వైశ్య, రెడ్డి, పద్మశాలి, యాదవ, ముదిరాజ్, గౌడు, నాయిబ్రాహ్మణ , విశ్వబ్రాహ్మణ (అవుసలి, వడ్ల, కంసాలి, కమ్మరి, కాంచరీ) కుమ్మరి , రజక, ఎరుకల, లంబాడ, దూదేకుల, బలిజ,మాదిగ, మొదలగు అన్ని కులాల కవులు తమ కుల చరిత్రలను మొగ్గలుగా రాయడం జరిగింది. ఇందులో భాగంగా నేను, పాలమూరు కవయిత్రి Shantha Reddy గారు రెడ్డి మొగ్గలు రాయడం జరిగింది. అవకాశం ఇచ్చిన Sreekanth Bheempally గారికి ధన్యవాదములు

రెడ్డి మొగ్గలు 
°°°°°°°°°°°°°
✍️తంగెళ్ళశ్రీదేవిరెడ్డి

▪️చారిత్రక పూర్వ యుగం 

1
శాతవాహనులకు పూర్వమే ఉనికిని చాటుతూ 
కాపులుగా గ్రామ సంరక్షణ కొనసాగించిన వారు 
ప్రాచీనమైనది రెడ్ల పుట్టుక ... 
2
మౌర్యుల కంటే ముందు మనగడ సాగించి 
కృషీవలురుగా రాణించిన వారు 
కాపుదానం రెడ్లకు ఆరోప్రాణం... 
3
క్రీస్తు పూర్వమే యోధులుగా చరిత్ర కలిగి 
అడుగడుగున ఘనతను ముద్రించిన వారు 
బుద్దిబలం రెడ్లకు మారుపేరు... 

▪️జానపద సాహిత్యంలో

4
రెడ్ల పూర్వీకుడు ఆదిరెడ్డి కథనాల్ని
వినిపిస్తున్నాయి జానపద గాథలు 
గెలిచి నిలిచిన యుగసంకేతాలు రెడ్లు... 
5
మట్టారెడ్డి, బ్రహ్మానందరెడ్డి, కాటమరెడ్డి 
పేర్లతో జానపదుల ఉయ్యాల పాటలున్నాయి 
ప్రజాబంధువులుగా రెడ్ల పేరు సార్థకం.... 

▪️చాళుక్య యుగం 

6
గ్రామాధికారులు రట్టగుడులుగా పిలువబడి 
రట్టోడి - రట్ట - రడ్డ -రెడ్డిగా మారిన క్రమం 
వృత్తి ధర్మానికి రెడ్డి పదం నిర్వచనం... 
7
ఉత్తరాదినుండి నుండి దక్షిణ ప్రాంతాల్లోకి వచ్చి 
స్థిరపడిన రాష్ట్రకూటులే రెడ్లుగా పరిశోధనలు 
రెడ్ల చరిత్ర విస్తృతమైనది... 
8
చారిత్రక ఆధారాలు ప్రకారం చాళుక్యులు రెడ్లను గ్రామాలకు పెదకాపులుగా నియమించారు 
పాలనాధికారాలకు అర్హులు రెడ్లు...  

▪️కాకతీయయుగం (క్రీ. శ. 750-1323)

9
పలనాటి యుద్ధంలో ఎదురు నిలిచి 
పరాక్రమాన్ని చాటింది నాయకీ నాగమ్మ 
కదన రంగంలో రెడ్ల వనితలు ధీశాలులు... 
10
సమర్థతకు పర్యాయంగా రెడ్డి పదాన్ని స్వీకరించి తమ సైనికాధికారులకు రెడ్డి బిరుదు ఇచ్చారు కాకతీయులు 
శక్తి సామర్థ్యాలకు రెడ్లు పునాదిరాళ్ళు.... 
11
రెడ్ల తెగువ తెగింపును కాకతీయులు గుర్తించి 
తమ సైన్యాధ్యక్షులుగా నియమించుకున్నారు 
శౌర్య ప్రతాపాలకు మారుపేరు రెడ్లు... 
12
కాకతీయ సామంతుడుగా రాజ్యాధికారానికి 
శ్రీకారం చుట్టాడు గోన బుద్దారెడ్డి 
రెడ్ల చారిత్రక వైభవానికి తిరుగులేదు... 
13
తొలితెలుగు రామకథ రంగనాథ రామాయణాన్ని ద్విపదలో రచించాడు గోన బుద్దారెడ్డి 
సాహిత్య సృజనలోనూ రెడ్లు అగ్రగణ్యులు 
14
విధేయతకు వీరత్వానికి పెట్టింది పేరుగా 
రుద్రమ కత్తి అంచై చెలరేగాడు గోనగన్నారెడ్డి 
రాజనీతిజ్ఞతలో రెడ్లకి సరిలేరు.... 
15
బుద్దారెడ్డి ప్రియపుత్రిక కుప్పాంబిక తొలి తెలుగు కవయిత్రిగా గుర్తింపు పొందినది 
రెడ్ల మహిళలు ప్రతిభకు పట్టపురాణులు 
16
తన సర్వం శ్రీశైలం మల్లిఖార్జునుడుగా హేమారెడ్డి మల్లమ్మ గొప్ప శివభక్తిని ప్రదర్శించి దేవతై నిలిచింది 
రెడ్ల స్త్రీల ఆరాధనకు ముల్లోకాలు మురిసాయి.. 

▪️రెడ్డిరాజుల వైభవం ( క్రీ. శ. 1325-1434)

17
 కొండవీడు రాజధాని చేసుకుని తీరాంధ్ర ప్రాంతాల ప్రతినిధులుగా రెడ్డి రాజులు అవతరించారు 
మధ్యయుగంలో రెడ్ల వైభవం అఖండం 
18
చరిత్రలో జాతి కీర్తిని సుస్థిరం చేస్తూ 
రెడ్డి రాజ్య స్థాపించాడు ప్రోలయ వేమారెడ్డి 
రాజకీయంలో రెడ్లు అపర చాణుక్యులు.... 
19
ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు ఎఱ్ఱాప్రగడను 
ఆస్థానకవిగా రెడ్డిరాజులు ఆదరించారు 
కవులని పోషించిన కళా హృదయులు రెడ్లు 
20
కొండవీటి ప్రభువు సర్వజ్ఞసింగ భూపాలుని 
రాజాశ్రయం పొందాడు శ్రీనాథ కవిసార్వ భౌముడు 
పండితుల్ని ప్రోత్సహించడంలో రెడ్లు గణనీయులు.. 
21
పెదకోమటి వేమారెడ్డి సాహిత్య చింతామణి, సంగీత చింతామణి, శృంగారదీపిక గ్రంథాలను రచించాడు
ఆయుధాలతో పాటు అక్షరాలను గెలిచారు రెడ్లు 
22
వసంత రాజీయం గ్రంథాన్ని రచించిన కుమారగిరిరెడ్డికి కర్పూర వసంతరాయలు అనే బిరుదు ఉన్నది 
సకల కళల్లో ఆరితేరిన చక్రవర్తులు రెడ్లు.. 
23
అనపోతారెడ్డి కాలంలో తమిళప్రాంతంలో 
ట్రావెల్ కోర్ రాజులను ఓడించారు రెడ్డియార్లు
యుద్ధరంగంలో రెడ్లు మహాయోధులు 

▪️సంస్థానాలు - పరిపాలనలు 

24
ఆత్మకూరు గద్వాల వనపర్తి దోమకొండ వంటి 
పెద్ద సంస్థానాలను పాలించాయి రెడ్డివంశాలు 
పరిపాలనాదక్షతలో రెడ్లు ప్రజా బంధువులు 

25
సంస్థానాధీశులుగా సాహిత్యాన్ని సృజిస్తూనే  
సాహిత్యకారుల్ని ఆదరించారు రెడ్డి ప్రభువులు 
ఖడ్గానికి కాలానికి వారధులు రెడ్లు.. 
26
పాపన్నపేట రాణి శంకరమ్మ మహారాష్ట్ర పీష్వాలను 
మట్టి కరిపించి ఆడసింహంగా బిరుదు పొందినది 
రణరంగంలో రౌద్ర నాదాలు రెడ్ల మహిళలు... 

▪️ప్రబంధయుగం - ప్రబంధయుగానంతరం 

27
విజయనగర అచ్యుతరాయలు కట్టిన కర్నూలు కోట దేశభక్తుడు కొండారెడ్డి బురుజుగా ప్రసిద్దికెక్కినది 
ఎందరో రెడ్లు మహానుభావులు.... 
28
మహనీయుడు భక్త మల్లారెడ్డి తాత 
రెడ్ల కుల గురువుగా పూజలందుకుంటున్నాడు 
రెడ్లలో చరితార్థులకు కొదవలేదు.... 
29
భక్త మల్లారెడ్డి స్వామి పిచ్చుగుంట్లను ఆదరించి 
గోత్రాలను శాఖలను భద్రపరిచినట్టుగా కథనాలు 
రెడ్ల పుట్టుపూర్వోత్తరాలు ఆసక్తిదాయకం.. 
30
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ అంటూ ఆటవెలదిలో 
జీవనసారం వినిపించాడు యోగి వేమారెడ్డి 
తాత్విక చింతనలో రెడ్లు యుగపురుషులు... 

▪️భారత తొలి స్వాతంత్రోద్యమ కాలంలో 

31
ప్రజల కోసం బ్రిటిష్ వారిపై తిరగబడి ఉరికంభం 
ఎక్కాడు ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి 
స్వాతంత్ర్య తొలి సమరయోధులు రెడ్లు... 
32
కరువు కాలంలో తన ఆస్తినంతా ధారపోసి 
ప్రజల ప్రాణాల్ని కాపాడాడు బుడ్డా వెంగళరెడ్డి
దానధర్మాల్లో రెడ్లు కర్ణుడి వారసులు 
33
సైసైరా చిన్నపరెడ్డి నీపేరే బంగారు కడ్డీ అంటూ 
జానపదుల గేయాల్లో నిలిచాడు పల్నాటి వీరుడు 
పరాక్రమంలో రెడ్లది ప్రథమ శ్రేణి.... 

▪️భారత స్వాతంత్ర్య రెండవ దశలో 

34
 రాజాజీ ప్రభుత్వంలో దేవాదాయ శాఖా మంత్రిగా హరిజనులకు ఆలయ ప్రవేశం కల్పించాడు కడప కోటిరెడ్డి 
సమసమాజం సమతాభావం రెడ్ల సంకల్పం... 
35
ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో తెలుగువారిపై తమిళుల ఆధిపత్యాన్ని నిరసించాడు హాలహర్వి సీతారామరెడ్డి
ఆంధ్రమహాసభలను జయప్రదం చేశారు రెడ్లు 
36
బ్రిటిష్ పాలన అంతం కావాలనే పంతంతో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పిడికిలెత్తాడు పెంచికల బసిరెడ్డి 
పోరాటమైనా ఆరాటమైనా తెగిస్తారు రెడ్లు 

▪️సాయుధపోరాట కాలంలో 

37
భూమి భుక్తి కోసం వెట్టిచాకిరి విముక్తి కోసం 
నిజాంరాజు ఎదురించారు రెడ్డిదొరలు 
పేదల పెన్నిధులుగా రెడ్లు చిరస్మరణీయులు...  
38
తెలంగాణ ఆత్మగౌరవం కోసం మట్టి మనుషులను మరణాయుధాలుగా మలిచారు రెడ్డివీరులు 
కార్యసాధనలో మొండిఘటాలు రెడ్లు 
39
రావి, గంగసాని, బద్దం ఆరుట్ల, భీంరెడ్డిలు 
తమ భూములను పేదలకు పంచిపెట్టారు 
దీనజనోద్ధరణ కోసం నడుం బిగించారు రెడ్లు...
40
బందూకు ఎత్తి రజాకార్ మూకల మీద తిరగబడి 
అపరరుద్రమగా కీర్తింపబడింది ఆరుట్ల కమలాదేవి 
రెడ్డి జాతిలో వీరనారీమణులకు కొదవలేదు .... 
41
కుర్రారం రామిరెడ్డి, రేణికుంట రామిరెడ్డి, ఇమ్మడి రాజిరెడ్డిలు గ్రామ రక్షణ దళాలు ఏర్పర్చి గర్జించారు 
ప్రజల కోసం ప్రాణాలు అర్పించారు రెడ్లు
42
బొడ్డెమ్మ పాటలు గట్టి ఊరూరా తిరిగి ఆడిపాడి 
గ్రామీణుల్ని జాగృతం చేసింది మల్లు స్వరాజ్యం  
రెడ్ల మహిళలు చైతన్యదీప్తులు.... 
43
అక్షర కోటీశ్వరుడై నిజాంను వణికించాడు 
తెలంగాణ వైతాళికుడు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి 
గుణానికి గుండె ధైర్యానికి నిర్వచనాలు రెడ్లు 
44
నిజాం పాలనలో పోలీసు ఉన్నతాధికారిగా ప్రజల శ్రేయస్సుకై పాటుబడ్డాడు రాజబహదూర్ వెంకట్రామిరెడ్డి 
మనసున్న మారాజులు రెడ్లు.... 

▪️చలనచిత్రరంగంలో 

45
తొలి తెలుగు మాటల సినిమా 'భక్త ప్రహ్లాద 'ను తెర మీదకు తీసుకు వచ్చిన సృష్టికర్త హెచ్. ఎం. రెడ్డి 
కదిలే బొమ్మలకు మాటలు నేర్పిన సినీమాంత్రికులు రెడ్లు
46
దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు పొందిన తొలి దక్షిణ భారతీయుడు దర్శకనిర్మాత బొమ్మిరెడ్డి నరసింహ్మారెడ్డి 
సంచలనాలు సృష్టించడంలో సమున్నతులు రెడ్లు... 
47
భక్త పోతన, యోగి వేమన, సత్యహరిశ్చంద్ర వంటి 
సినీఆణిముత్యాలను అందించిన దర్శకుడు కే. వి.రెడ్డి 
ప్రేక్షకుల నాడి తెలిసిన అమర జక్కన్నలు రెడ్లు... 
48
పిల్లల కోసం తమిళ తెలుగు భాషల్లో చందమామ 
పత్రిక తీసుకు వచ్చాడు నిర్మాత బొమ్మిరెడ్డి నాగిరెడ్డి 
సంకల్పాలను జయించిన కళా హృదయులు రెడ్లు.... 
49
నెల్లూరుమాండలికంలో మాట్లాడుతూ ప్రేక్షకుల్ని 
నవ్వించి మెప్పించిన హాస్యనటుడు రమణారెడ్డి 
నటనలో రారాజులు రెడ్లు 
50
సినీ కార్మికుల సమాఖ్య ఏర్పాటుచేసి చిత్రపురి కాలని కోసం ఆస్తిని దానం ఇచ్చాడు నటుడు ప్రభాకర్ రెడ్డి 
శ్రామికలోకపు ఆశాదీపాలు రెడ్లు 
51
సంస్కృతంలో భగవద్గీత చిత్రం రూపొందించి ఉత్తమ జాతీయ చిత్రం పురస్కారం పొందాడుసుబ్బిరామిరెడ్డి 
ప్రయోగాలకు ప్రయత్నాలకు సారధులు రెడ్లు 
52
బాలలతో బలరామాయణం నిర్మించి తెలుగు సినిమా ఖ్యాతిని దేశానికి చాటి చెప్పాడు ఎమ్మెస్ రెడ్డి 
వినూత్నకు ప్రాణం పోసే రస హృదయులు రెడ్లు 

▪️సాహిత్యంలో రెడ్లు

53
సాహిత్యం రాజకీయం రెండు నేత్రాలుగా 
వెలుగొందాడు బహుభాషావేత్త బెజవాడ గోపాలరెడ్డి 
ప్రజ్ఞలో రెడ్లకు బహుముఖాలు... 
54
విశ్వంభర కావ్యానికి ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ పురస్కారం పొందిన తెలుగు సాహీతీదిగ్గజం సి.నారాయణరెడ్డి 
జ్ఞాన సముపార్జనలో విశ్వవిఖ్యాతులు రెడ్లు 
55
విమర్శలో విప్లవం తీసుకొచ్చి విమర్శకాగ్రేసర చక్రవర్తిగా కీర్తి గడించాడు కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి 
నూతన ఆలోచనా రీతులకు యజమానులు రెడ్లు... 
56
చిత్రనళీయంతో సినీదర్శకుడైన మొదటి తెలుగుకవి 
కవికోకిల 'సింహపురి సిరి" దువ్వూరి రామిరెడ్డి 
అద్భుతాలకు ఆద్యులు రెడ్లు... 
57
ఆకాశవాణి ఢిల్లీ వారిచే 'జాతీయకవి 'గా గుర్తింపబడిన  
నిజాం వ్యతిరేకి రైతు పక్షపాతి ముకురాల రామారెడ్డి 
సమాజం కోసం బతికిన సంఘ హితులు రెడ్లు... 
58
వేర్లుతో రిజర్వేషన్లకు సంబంధించి క్రీమీ లేయర్ మీద మొట్టమొదటిసారిగా గొంతువిప్పాడు కేతు విశ్వనాథరెడ్డి 
సమస్యను ప్రశ్నిచడంలో రెడ్లకు వేల గుండెలు.... 
59
పులికంటి,రాచపాళెం,కోట్ల, సిధారెడ్డిల అక్షర నైవేద్యాలతో 
విస్తృతి సాధించి వెలుగుతున్నది తెలుగు సాహిత్యం 
సారస్వత వారసులు రెడ్లు.... 
60
తెలంగాణ మాండలికాన్ని తన రచనల్లో ఉపయోగించిన  
తొలి మహిళా రచయిత్రి పాకాల యశోదారెడ్డి 
ప్రయోగాలకు పునాదిరాళ్ళు రెడ్ల మహిళలు.... 
61
సామాజిక నేపథ్యంలో తెలంగాణ సాహిత్య చరిత్రను వెలువరించిన అగ్రగామి ముదిగంటి సుజాతారెడ్డి 
రెడ్ల మహిళలు సరస్వతి వీణా తంత్రులు... 

▪️రెడ్ల శాఖలు 

62
దక్షిణ మరియు మధ్య భారతదేశాలలో రెడ్ల ఉనికిని పాశ్చాత్య శాస్త్రవేత్త క్రిస్టోఫ్ జాఫ్రెలోట్ వివరించారు 
అన్నిచోట్లా అడుగుపెట్టి అందరువారు రెడ్లు... 
63
మొటాటి, పాకనాటి,వెలనాటి,గుడాటి,,పెడకంటి,
కుంచేటి, రేనాటి,ఓరుగంటి, మొదలైనవి రెడ్ల తెగలు 
మర్రిచెట్టుకు ఊడల్లా విస్తరించినవి రెడ్ల ఉపకులాలు 
64
చేసిన వృత్తి,నివసించిన ప్రాంతం, ఆచరించిన కట్టుబాట్లు, ఆధారంగా మాత్రమే శాఖలు యేర్పడినట్లు తెలుస్తున్నది 
ఒక ఇంటిలో పలువురి పేర్ల వంటివి రెడ్ల శాఖలు 
65
కవి రెడ్రెడ్డి మల్లారెడ్డి (1650-1700) ప్రాంతంలో తాను మొటవాడ వంశానికి చెందిన వ్యక్తినని చెప్పుకున్నాడు
తెగ ఏదైనా రెడ్లంతా ఒక గూటిలో పక్షులు... 
66
చోళులు పాలించిన పాకనాడు పాకనాటిగా, వెలనాడు వెలనాటిగా, రేనాడు రేనాటి శాఖలుగా మారాయి  
జీవించిన ప్రాంతమే రెడ్ల జీవన ఛాయ.. ... 
67
భూమంచి రెడ్లు అంటే బహుమంచి లేదా మంచి భూమిని కలిగి ఉన్నవారు అని పరిశోధకుల అబిప్రాయము 
నాగలి పట్టిన భూపాలురు రెడ్లు... 
68
12,13 వ శతాబ్దాల్లో నెల్లూరు చోడుల పరిపాలనలో భాగంగా ఉన్న పంట రాజ్యము వారే పంట రెడ్లు 
ప్రాంతం ఏదైనా రెడ్లకు పంటలు ఆరోప్రాణం.... 
69
కొండవీడును పాలించిన రాజులను స్థానిక అనే అర్థంలో 
దేశరట్టొడి నుంచి పదోత్పత్తి జరిగిన దేసటిరెడ్లు అంటారు.  
దేశాలను జయించిన దిగ్విజయులు రెడ్లు.... 
70
రెడ్లు నిర్వహించిన వివిద హోదాలు దేశ్ముఖ్ దేశాయి చౌధరిలే కాల క్రమంలో శాఖలు ఇంటిపేర్లుగా మారాయి 
బాధ్యతల్ని నెరవేర్చే నిజ బంధువులు రెడ్లు... 
71
చౌధరిరెడ్డి అంటే శిస్తు వసూలు చేయడానికి నియమించిన గ్రామ పెద్ద అని మల్లారెడ్డి పద్యాల ద్వార తెలుస్తుంది
పదవికి ప్రాణం పోసే వ్యవహారికులు రెడ్లు... 

▪️దొరతనం

72
దొరలు పటేండ్లు పదాలు 1724 తర్వాత అసఫ్ జాహీల కాలంలో తెలుగు ప్రాంతాల్లో వాడకంలోకి వచ్చాయి 
గొప్పవాడు లేదా అధికుడుగా భావింపపడ్డారు రెడ్లు.... 
73
వృత్తి ధర్మం ఐనప్పటికి దొర పటేలా అనేవి శాఖలుగా ఏర్పడకుండా సంభోదనలుగా మాత్రమే స్థిరపడ్డాయి 
జనమే తన జగముగా బతికిన వారు రెడ్లు 

▪️రెడ్ల గోత్రాలు - ఇంటిపేర్లు 

74
ప్రస్తుతం దేశ వ్యాప్తంగా రెడ్లల్లో మొత్తం పదివేల ఇంటిపేర్లు వున్నట్లు చరిత్ర కారులు పేర్కొంటున్నారు 
ఇంటిపేరు ఏదైనా రెడ్లంతా ఒక కుటుంబం.. 
75
ముదనోళ్ళ గావనోళ్ల కుంకునోళ్ల కుడిముళ్ళ కుంభాల మిడిమిళ్ళ పనుకుల మొదలగునవి రెడ్ల గోత్రాలు 
రెడ్లల్లో స్వగోత్రీకులు అన్నదమ్ములు.... 
76
రెడ్ల వంశంలో లక్షా 85 ఇండ్లపేర్లు - లక్షా 85 గోత్రములు
ఉన్నట్టు జానపద కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి 
రెడ్ల అనివార్యంగా చరిత్ర అనంతమైనది.... 

▪️రెడ్ల పేరుతో గ్రామాలు - వీరగల్లులు 

77
ధర్మపాలనకు త్యాగానికి సాహసానికి గుర్తుగా రెడ్లపేరుతో గ్రామాలు రహదారులు పూర్వం నుండే వెలిసాయి 
పాలించడానికైనా పలకరించడానికైనా రెడ్లే... 
78
గ్రామాలను పశుసంపదను క్రూర మృగాల నుండి కాపాడి రెడ్లు వీరగల్లులు అయ్యారని కూడా కథలు ఉన్నాయి 
ప్రజల్ని కాపాడి అమరులయ్యారు రెడ్లు... 
78
స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు కొండా వెంకటరంగారెడ్డి 
స్మృతిగా వారి పేరు మీద రంగారెడ్డి జిల్లా ఏర్పడింది 
రెడ్ల సేవలు చిరస్మరణీయం.... 

▪️ రాజకీయాల్లో రెడ్లు 

80
రాజకీయ వారసత్వాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ నిస్వార్థంగా సేవలు అందించిన ప్రజానాయకుడు నీలం సంజీవరెడ్డి
నిరాడంబరత నిబద్దత రెడ్లకు కొత్తకాదు.... 
81
ఉమ్మడి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా రెండుసార్లు పనిచేశాడు రాయలసీమ ముద్దుబిడ్డ కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి 
పదవుల పందేరంలో విజేతలు రెడ్లు.... 
82
ఖాదీ ప్రచారకుడుగా, గాంధేయుడుగా, రెండు సార్లు ముఖ్యమంత్రిగా సేవలందించాడు మర్రి చెన్నారెడ్డి 
సంకల్పంతో సమర్థులుగా ఎదిగారు రెడ్లు 
83
అవిటితనాన్ని అధిగమిస్తూ దేశంలోనే అత్యుత్తమ పార్లమెంటేరియన్ గా ఎదిగి గెలిచాడు జయపాల్ రెడ్డి 
ఆత్మవిశ్వాసం రెడ్లకు పెట్టని ఆభరణం.... 
84
గాంధీ బోధనలకు ప్రభావితుడై జీవితాంతం ఖద్దరు ధరిస్తూ శాకాహారిగా బతికాడు కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి 
పట్టుదలే రెడ్లను ముందుకు నడిపించింది.... 
85
ఆరోగ్యశ్రీ, ఫీజు రియంబర్స్ మెంట్ పథకాలతో
పేదల జీవితాల్లో వెలుగునింపాడు వై ఎస్ ఆర్ - 
ప్రజలను కన్నబిడ్డలుగా భావిస్తారు రెడ్లు.. 
86
భారత కార్మిక రాజకీయ నాయకుడుగా శ్రమ జీవుల హక్కుల కోసం పోరాడాడు పి. జనార్దనరెడ్డి 
పేదల పక్షపాతులుగా నిరూపించబడ్డారు రెడ్లు.... 
87
తెలుగు రాష్ట్రాల్లో తొలి మహిళా హోమ్ మంత్రి పదవిని అధిష్టించి సంచలనం సృష్టించారు సబితా ఇంద్రారెడ్డి 
ఇంటినే కాదు రాజ్యాలను తీర్చిదిద్దారు రెడ్ల మహిళలు.... 
88
తెలంగాణా రాష్ట్ర సాధన కోసం అహర్నిశలు కృషిచేశాడు టీజెస్ పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు ముద్దసాని కోదండరామిరెడ్డి 
లక్ష్య సాధనకై రెడ్లు దీక్షా పారాయణులు... 

▪️సంఘసేవలో రెడ్లు 
89
హరిజన విద్యార్థి ఉద్ధారక సంఘము, వసతి గృహము
మొదలగు సంస్థలు స్థాపించాడు నేదురుమల్లి నేదురుమల్లి బాలకృష్ణారెడ్డి
సమతాభావన చాటిన సంఘజీవులు రెడ్లు 

90
విద్యా, సాంఘిక, సంక్షేమ కార్యక్రమాలతో ఎందరో జీవితాల్లో వెలుగునింపాడు మిఠాయిల పుల్లారెడ్డి 
మానవత్వం పరిమళించిన మహనీయులు రెడ్లు... 

▪️ కమ్యునిజంలో నిజాన్ని చూపెట్టిన రెడ్లు 

91
సమాజసేవ కోసం సంతానాన్ని వద్దనుకుని ఆస్తులను సైతం త్యాగం చేసాడు పుచ్చలపల్లి సుందరరామిరెడ్డి 
సంఘమే సర్వస్వంగా తరించారు రెడ్లు... 
92
ఉద్యమకారిణిగా రచయిత్రిగా మహిళాహక్కుల పోరాట యోధురాలుగా కృషి చేసింది కొండపల్లి కోటేశ్వరమ్మ 
సమాజం కోసం కుటుంబంగా భావించారు రెడ్ల మహిళలు
93
పాఠశాల రోజుల్లోనే సమాజములోని అసమానతలకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసాడు తరిమెల నాగిరెడ్డి 
మనుషుల్లో మహనీయులుగా మిగిలారు రెడ్లు 

▪️విప్లవ బాటల్లో రెడ్లు 

94
 బడుగు బలహీన వర్గాల అభ్యున్నతి కోసం ఉద్యమం వారధిగా పాటుపడ్డాడు కొండపల్లి సీతారామిరెడ్డి 
ప్రజాపోరుకై సిద్దాంతం రచించారు రెడ్లు... 
95
విప్లవవాద విద్యార్ధుల ఉద్యమ స్థాపకుడుగా ఎదిగి విశ్వవిద్యాలయం సాక్షిగా అమరుడయ్యాడు జార్జిరెడ్డి 
విప్లవ పంథాను చిత్తశుద్ధిగా అనుసరించారు రెడ్లు 
96
నమ్మిన సిద్దాంతం కోసం అడవి బాటలో పయనించి మాతృనేలపై ఒరిగిన అరుణ పతాక పటేల్ సుధాకరరెడ్డి 
సంఘం కోసం విద్రోహుల ముద్రను భరించారు రెడ్లు 

▪️అవధూతలుగా రెడ్లు 

97
లీలా స్వరూపుడై అహంకార స్పృహను వదలి పరమాత్మ తేజస్సుతో భక్తి ప్రపంచాన్ని సృష్టించాడు కాశిరెడ్డి నాయిన 
ప్రతిఫలం ఆశించని ప్రమాణాలతో రెడ్లు బతికారు.... 
98
ఇహలోక సౌఖ్యాలను త్యజించి సాధు రూపుడై నిశ్చల మనస్సుతో యోగ సమాధి పొందాడు రామిరెడ్డి తాత 
మనసే దేవాలయంగా మహితాత్ములై వర్దిల్లారు రెడ్లు.. 

▪️వ్యాపార రంగంలో రెడ్లు 
 
99
రెడ్డీస్ ల్యాబరేటరీ పేరుతో బహుళజాతి ఔషదాల సంస్థను  
స్థాపించి ఎందరికో ఉపాధి కల్పించాడు డా. అంజిరెడ్డి 
బతుకుతూ బతుకును ఇచ్చేవారు రెడ్లు... 
100
భారత రిజర్వ్ బ్యాంకు గావర్నరుగా ఆర్థికాభివృద్ధిలో దేశాన్ని ముందుకు నడిపించాడు డా.వై వేణుగోపాల్రెడ్డి
వాణిజ్యం సంస్కరణల్లో మేధావులు రెడ్లు 
101
అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థ "మెషిన్ టూల్ ఎయిడ్స్ అండ్ రికండిషనింగ్ "స్థాపించాడు పి. రవీందర్ రెడ్డి 
ప్రపంచస్థాయి వ్యాపారాల్లో రాణిస్తున్నారు రెడ్లు... 

▪️పత్రికా రంగంలో రెడ్లు 

102
1946లో గుల్బర్గా జైలు నుండి "పేట్రియల్ " లిఖిత పత్రికలో చేయూత నిచ్చారు నారాయణరెడ్డి రామిరెడ్డిలు 
ఆటంకాలను అధిగమించి అక్షరాన్ని బతికించారు రెడ్లు 
103
1947లో వరంగల్ నుండి "గ్రామజ్యోతి" గోడపత్రిక నడిపి సర్కారుకు సవాలుగా నిలిచాడు బొబ్బల ఇంద్రసేనారెడ్డి 
ధైర్యమే రక్షణ కవచంగా పనిచేసారు రెడ్లు... 
104
1951లో ప్రజావాణి పత్రికతో తన అక్షర గొంతుకను 
మరోసారి వినిపించాడు అక్షరయోగి సురవరం ప్రతాపరెడ్డి 
నెత్తుటి చినుకులే సిరా చుక్కలుగా బతికారు రెడ్లు 
105
 'వీచిక' అనే సాహిత్య మాసపత్రికను నడిపిన ఆస్తిక హేతువాది అభ్యదయ కవి గజ్జెల మల్లారెడ్డి 
అక్షర సేద్యంలో అద్భుతాలు పండించారు రెడ్లు... 

▪️కళా రంగాల్లో రెడ్లు 

106
సంప్రదాయ నృత్యరీతులకు సొగసులద్దుతూ కూచిపూడి నృత్యానికి ఖ్యాతి తెచ్చారు రాజా రాధా రెడ్డిలు 
అడుగులకు మాటలు నేర్పినవారు రెడ్లు 
107
దేశ విదేశాల్లో 3500కి పైగా అనేక ప్రదర్శనలిచ్చి మిమిక్రి కళకే వన్నెతెచ్చిన అద్వితీయ కళాకారుడు శివారెడ్డి 
గళమే బలమై జనావళికి వినోదం పంచుతున్నారు రెడ్లు 

▪️వివాదంలో రెడ్డి పదం 

108 
వృత్తి ధర్మానికి మారుపేరైన రెడ్డిపదాన్ని కొందరు కులగజ్జికి పర్యాయంగా వక్రీకరిస్తున్నారు 
ఆటుపోట్లు ఎదుర్కోవడం రెడ్లకు అలవాటు....
&
అజ్ఞానంతో అహంకారంతో రెడ్డి పదంపై
 అధముల ఎదురుదాడి మొదలయ్యింది
భరించి స్నేహ హస్తం అందిస్తున్నారు రెడ్లు.....

రట్టడి నుండి రెడ్డి వరకు

రట్టడి నుండి రెడ్డి వరకు 
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

వర్తమాన పరిస్థితుల్లో  రెడ్డి పదం చుట్టూ అనేక వాదాలు వివాదాలు విమర్శలు కొనసాగుతున్నాయి. రెడ్డి అంటే ఒక అహంకారానికి  దుర్మార్గానికి  అరాచాకానికి ప్రతీకగా చిత్రిస్తున్న వాళ్లు ఎక్కువయ్యారు. భారత స్వాతంత్య్రం మొదలుకొని  ఇటు తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం...అటు తమిళ పెత్తరికాన్ని నిరసిస్తూ ఆంద్రోద్యమం వరకు రెడ్ల త్యాగాలు పోరాటాలు అనివార్యంగా ఉన్నాయి.

▪️సమాలోచన :

ముఖ్యంగా నిజాం కాలంలో నాయకులుగా ప్రతినాయకులుగా కూడా రెడ్లు తమ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించారు.ఈ క్రమంలో  భూస్వామ్య వ్యవస్థలో అట్టడుగు జనాలు ఆగమై పోతున్నారని పోరాటం ప్రారంభించి మట్టి మనుషులులను మారణాయుధాలుగా మలిచింది రెడ్లే ! ఆ మట్టి మనుషులకు తమ వేల ఎకరాలను దానం ఇచ్చింది రెడ్లే !

అట్లాగే -
తమ దొరతనానికి  అనుచరులుగా బతికిన బడుగు వర్గాలకు ఆయుధాలు చేతికిచ్చి  అసాధ్యులుగా ముందుకు నడిపించింది రెడ్లే ! తమను నమ్ముకున్నోళ్లకు   భూములు రాసిచ్చి ఆర్థికంగా ఆదుకుని నిలబెట్టింది కూడా రెడ్లే !

మరి - 
ఇప్పుడు రెడ్డి వర్గం చుట్టూ ముండ్ల కంచెలు ఎందుకు 
పెరుగుతున్నాయి? 
రెడ్ల త్యాగాలను  కీర్తిస్తే శత్రుత్వం ఎందుకు మొదలవుతున్నది?  
రెడ్డి పదం  వినబడితే  అక్కసు ఎందుకు కక్కబడుతున్నది? 
పేరు వెనుక రెడ్డి  ద్వేషాన్ని ఎందుకు రగిలిస్తున్నది? 

యుద్ధనీతిలో మంచికి చెడుకు వారధులుగా బతికిన రెడ్లు ఇప్పుడు కేవలం నియంతృత్వానికి ప్రతీకగా ఎందుకు  దూషించబడుతున్నారు !?  త్యాగాల చరిత్రలు ఎందుకు మరుగున పడుతున్నాయి !? 

▪️ఉద్దేశ్య పూర్వక కుట్రలు

Yes... ఉద్దేశ్య పూర్వక కుట్రలు జరుగుతున్నాయి. ఉదాహరణకి కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గురించి రాయాల్సి వస్తే కట్టమంచి వారు అని మాత్రమే ఎందుకు రాస్తున్నారు.? గోన బుద్దారెడ్డిని బుద్ధభూపతిగా  ఎందుకు రాస్తున్నారు..? రాజబహదూరు వెంకట్రామరెడ్డిని వెంకట్రాముడుగా ఎందుకు రాస్తున్నారు?

అంతేకాదు - ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి, సై సైరా  చిన్నపరెడ్డి,  వంటి  స్వతంత్ర సమరయోధుల  జయంతి  వర్ధంతి  వేడుకలకు  రెడ్లు మాత్రమే నివాళులు ఎందుకు అర్పుస్తున్నారు..? వీళ్ళు  రెడ్ల కోసం  పోరాటం చేసారా?  సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్న ఎందరో స్త్రీలకు  గుర్తింపు ఎందుకు లేదు? బందూక్  ఎత్తిన ఆరుట్ల కమలాదేవికి  ప్రాముఖ్యత ఎందుకు లేదు?సాయుధ పోరాటానికి కావాల్సిన ఆయుధాలు సరఫరా  చేసిన  ఆండాళమ్మ గురించి  ఎంతమందికి  తెలుసు?

అణగారిన వర్గాల అభ్యున్నతి కోసం పనిచేసిన
పూలే  అందరివాడు  అయినప్పుడు, దీన జనుల కోసం పనిచేసిన తెలుగుప్రాంతానికి చెందిన రెడ్డి వీరులు అందరి  వాళ్ళు ఎందుకు కాలేకపోతున్నారు ?
 
రాజరికం, దొరతనం, ప్రజాస్వామ్యం ఈ మూడు కాలాల్లో 
రెడ్లు నియంతలా? దోపిడీ దారులా? రెడ్లల్లో మంచి చెడు రెండూ ఉన్నాయి. ఒక్క రెడ్లల్లోనే కాదు అందరిలో ఈ భేదం ఉన్నది. కానీ రెడ్లల్లో చెడును.... అందరిలో  మంచిని.... ఈ సమాజం ఎందుకు పరిగణలోకి తీసుకుంటున్నది? 

▪️అందరిలో  దొరలు

అప్పుడు ఊరికి ఒక్కడే దొర. ఇప్పుడు ప్రజాస్వామ్యంలో కులాలకు అతీతంగా అన్ని వర్గాల్లోంచి అవతరించి అడుగడుగున కనిపిస్తున్న దొరల గురించి ఎవ్వరూ ఎందుకు మాట్లాడట్లేదు? అంటే వీళ్ళు నిరసించేది దొరతనాన్ని కాదా... సామజిక వర్గాన్ని మాత్రమేనా? 

సమాజాన్ని నడిపించిన రెడ్లు ఇప్పుడు చాలా వరకు చితికి పోయారు. అయినప్పటికీ వారి పేరువెనక రెడ్డి పదం వారి అస్తిత్వాన్ని ఇబ్బందుల్లో పడవేస్తున్నది. అంబేద్కర్ బొమ్మను తన ఆరాధకుడిగా చూపెడుతున్న వారు అభ్యుదయ వాదులుగా ఎందుకు కొనియాడబడుతున్నారు?  అదే ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి బొమ్మను అభిమానంతో పెట్టుకుంటే కులగజ్జిగా ఎందుకు ఎత్తి  చూపబడ్తున్నారు !? 

లోపం ఎక్కడ ఉంది? చూసే చూపుల్లో ఉందా? ఆలోచించే మెదళ్లలో ఉందా? భావించే మనస్తత్వంలో ఉందా? అట్టడుగు బడుగు బలహీన వర్గాలు అంటే కులాలు మాత్రమేనా? ఆర్ధిక అసమానతలు కావా? కాకూడదా? 

రెడ్డి సామాజిక వర్గం చుట్టూ ఇన్ని వివాదాలు నెలకొన్న ఈ నేపథ్యంలో అస్సలు ఈ రెడ్లు ఎవ్వరు?  రెడ్డి పదానికి అంత శక్తి ఎందుకున్నది? నిజంగానే రెడ్డి పదం శక్తి వంతమైనదా? ఇదే నిజమైతే రెడ్లల్లో పేదలు నిరుపేదలు ఎందుకు ఉన్నారు? అస్సలు రెడ్డి పదాన్ని ఒక హోదాగానో ఒక దర్పంగానో భావిస్తూ ఆ క్రమంలో ఆ పదాన్ని ఎందుకు 
అహంకారానికి సూచికగా భావిస్తున్నారు !?

▪️ఇతిహాసాల్లో

ఇతిహాసాల్లో రెడ్ల ప్రస్తావన లేదంటూ , శూద్రులు బ్రహ్మణుల  వైశ్యుల ప్రస్తావన మాత్రమే  ఉందంటూ 
కొందరు ప్రశ్నిస్తున్నారు. మరి కొందరు  రెడ్లు శూద్రులు అంటున్నారు. ఈ విషయమై  అనేక  వాద వివాదాలు జరుగుతున్నాయి.
ఈ శూద్రులు పదం ఆధారంగా   రెడ్ల ఉనికిని గురించి  ఆలోచన చేస్తే రెడ్లకు శూద్రులు పదానికి  సంబంధం అనేక సందేహాలను  కలిగిస్తున్నది.శూద్రులు అనే పదం  సూదరి  అనే పదంగా  ప్రస్తుతం అపభ్రంశం  పొంది చెలామణిలో ఉన్నది. సూదరోళ్లు అనే పదం  తెలంగాణ ప్రాంతంలో మనం  గమనించవచ్చు. అట్లాగే కాపోళ్ళు అనే పదాన్ని  కూడా  మనం  గమనించవచ్చు. ఈ కాపులు ఎవ్వరు అనేదే ఇప్పుడు కావాల్సిన చరిత్ర.

ఇతిహాసాల్లో రెడ్డి పదం కనబడదు. కానీ క్షత్రియులు పదం  కనిపిస్తుంది. క్షాత్రధర్మం పాటించిన లేదా అనుసరించిన వర్గాల్లో రెడ్డి, వెలమ , కమ్మ వర్గాలు ఉన్నాయి. ఇందుకు ఉదాహరణగా పలనాటి యుద్ధం లో బ్రహ్మనాయుడు, నాయకి నాగమ్మలు కనిపిస్తారు.

తెలుగు ప్రాంతాల్లో రెడ్లు, మహారాష్టలో కుంభిలు, గుజరాత్ లో పటేళ్లు, క్షత్రియ ధర్మం  వహించిన వర్గాలు. దక్షిణ భారతంలో  మాత్రమే  రెడ్లు ఎందుకు కనిపిస్తారు అనేది అపరిపక్వమైన  ప్రశ్న.. 

తెలుగు ప్రాంతాల్లో మాత్రమే వినిపించే కుమ్మరి కమ్మరి  వడ్రంగి మాదిగ  మంగలి  పేర్లు ఇతర  ప్రాంతాల్లో   వినబడవు. శూద్రులు క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులు వైశ్యులు  ఇవే ప్రామాణిక పదాలు.

▪️ రెడ్ల_పూర్వచరిత్ర - చారిత్రక ఆధారాలు 

రెడ్డి మూలం రాష్ట్రకూటులతో ముడిపడి ఉన్నట్టుగా చరిత్ర చెబుతున్నది.సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారు ఈ విషయాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేసారు. అయినప్పటికీ రెడ్ల పుట్టు పూర్వోత్తరాలు గురించి చరిత్రకారులు పరిశోధకుల్లో ఇప్పటికీ భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నప్పటికీ   ఒక సమయంలో వారు యోధుల కులం - సాగు కులం అనేది నిర్వివాదాంశం ! 

ఏడవ  శతాబ్దంలో రాష్ట్ర కూటులు దక్షిణ భారతానికి వచ్చారు అని చరిత్ర చెప్తున్నది. ఈ క్రమంలో  యోధులైన రాష్ట్ర కూటులే  గ్రామాధికారులుగా చెలామణి అవుతూ జనవ్యవహారంలో రట్టగుడులుగా పిలవబడ్డారు అనేది పరిశోధకుల నిర్దారణ. 

క్రీ. శ. 1065 వ ప్రాంతములో రట్టగుడులు  రడ్డిగా మారి, ఆతర్వాతే క్రమంగా రెడ్డిగా మారిపోయారు అని మెదక్ జిల్లా ములుగు గ్రామము వద్ద లబించిన కల్యాణి చాళుక్యులకు సంబందించిన శాసనం తెలియజేయుచున్నది.  ఈ ములుగు  శాసనము ప్రకారము కదిరడ్డి మినిరడ్డి అనే పేర్లు తెలుస్తున్నాయి. వీరిని  గ్రామపెద్దలుగా  చరిత్ర కారులు అంచనా వేస్తున్నారు. 

8 - 10 శతాబ్దాలలో రాష్ట్రకూటులు మధ్య  ఉత్తర భారతదేశంలో తమ రాజకీయ విస్తరణని  విస్తృతంగా గావించారు. ఈ నేపథ్యంలో తమ  ఆధ్వర్యంలో  బంధువులు స్నేహితులు శ్రేయోభిలాషులకు రాజ్యల బాధ్యతలని అప్పగించారు. ఇదే క్రమంలో తమ వ్యూహ ప్రతి వ్యూహాలతో బాదామి చాళుక్యుల రాజ్యాలను వీరు జయించి దక్షిణభారతంలో రాజ్య విస్తరణ చేసిన రాష్ట్ర కూటులు  తెలుగునేలమీద తమ శౌర్య పతాకను  రెపరెపలాడించారు.

ఈ క్రమంలో -
మొదట్లో గ్రామాధికారులుగా పనిచేసిన రాష్ట్రకూటుల సంతతి ఆ తర్వాత కాకతీయుల కాలంలో సైనికాధికారులుగా సామంత రాజులుగా పని చేసారు.ఇనగాల బమ్మిరెడ్డి,రేచెర్ల నామిరెడ్డి,బేతిరెడ్డి  రుద్రిరెడ్డిలు సైనికాధికారులుగా పని చేసినట్లు శాసన ఆధారాలు ఉన్నాయి. 

ఈ రడ్డిలు లేదా రెడ్డిలు ఉత్తరభారతదేశం మహారాష్ట్ర నుంచి వచ్చినవారు.   మహారాష్ట్ర మహారట్ట  నుండి వచ్చింది. అట్లాగే రాష్ట్రకూటుల్లో రాష్ట్ర పదం పలకడంలో
రట్ట అయ్యింది. ఈ రట్ట పదం లట్ట కూడా అవుతుంది.

 “లట్టలూరు పురవరాధీశ్వర” అని ప్రస్తుతించడంలో  లట్టలూరు అనేది మహారాష్ట్రలోని లాతూరు ప్రాంతం. ఆ ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన వారే రట్టలు. ఈ రట్టలు కాలక్రమంలో  రడ్డిలుగా మారి రెడ్డిలు అయ్యారు. 

లాతూరు రట్టలు తిరె  భాష మాట్లాడుతారు కాబట్టి తిరెవారు అని కూడా అంటారు. వారి తిరె భాషలో మరాఠీ భాష ఎక్కువగా మిళితమై ఉంటుంది. 

రట్టలు  ఉత్తర భారతం నుండి దక్షిణ భారతదేశానికి వచ్చి మొదట ఉత్తర తెలంగాణలో ఉనికి చాటుకున్నారు  వారి ఉనికిని సూచిస్తూ ఊర్లు కూడా ఏర్పడ్డాయి. కరీంనగర్ దగ్గర తిరెపల్లి (5 కి.మీ.) తిరెవెల్లి (25 కి.మీ.) గ్రామాలు ఈ విధంగా
ఏర్పడిన గ్రామాలే.

ఈ విధంగా తెలంగాణాలో ఆధిపత్యం చెలాయిస్తూ రెడ్డి కులజులు ప్రవేశించారని అర్థమవుతుంది. ఇది మొదలు తెలంగాణా శాసనాల్లో లో రెడ్డి కులస్థులు చాలా మంది కన్పిస్తారు.

▪️రచ్చబండ నుండి రెడ్డి వరకు

రట్టొడులు పంచాయితీ  తీర్పులు చెప్పిన  స్థలం  రట్టడం . ఇదే కాల క్రమంలో  రచ్చబండ  అయ్యింది.రట్టొడులు పంచాయితీలు చెప్పేవిధానం  కాలక్రమంలో రెడ్డిగం అయ్యింది. పంచాయితీ  సమయంలో ధరించే  పెద్ద తలపాగా పంచకట్టు  దుస్తుల సంప్రదాయం నేటికిని కొనసాగుతున్నది.

▪️దక్షిణ భారతీయులే రెడ్లు

రెడ్లు ఉత్తరాది నుండి వలస వచ్చిన  వాళ్లుగా చెప్తున్నదరిమిలా , నవీన  పరిశోధనలు  ఈ వాదన  కొట్టిపడేస్తున్నాయి. రెడ్లు ఉత్తరాది వాళ్ళు కాదు  అంటూ.... రాష్ట్రకూటులతో  సామాజిక రాజకీయ  సత్సంబంధాలు  ఏర్పర్చుకున్న  వర్గాలు రెడ్లు అంటూ కొత్త చరిత్రకు  శ్రీకారం చుడుతున్నాయి.

✔️దక్షిణాది రెడ్ల రూపు రేఖలకు  ఉత్తర భారతీయులకు ఎక్కడా పోలిక కుదరడం లేదు.
✔️రెడ్ల ఆహారపు అలవాట్లు  ఉత్తర భారతదేశస్తుల ఆహారపు అలవాట్లకు  పోలిక కుదరడం లేదు
✔️ 10 - 11 వ శతాబ్దంలో రాజ్యాధికారంలో  భాగస్వామ్యం వహించిన  నాయకి  నాగమ్మ నుండి,  13 - 14 శతాబ్దాల్లో రాజ్యాధికారం సాధించి  రాజ్య స్థాపన  చేసిన  కొండవీటి  రెడ్డిరాజుల  వరకు శైవమతం  ఆచరించారు. శివుడిని  రుద్రం కాలభైరవం వంటి  వివిధ  రూపాల్లో శివుడిని  ఆరాధించారు. ఇది దక్షిణాది ఉనికిని బలంగా  నిరూపిస్తున్నది.

▪️కాకతీయుల కాలంలో

కాకతీయ  పాలకుడు మొదటి ప్రతాపరుద్రుడి కాలంలో  భూస్వామ్య వాదులలో కొందరు రెడ్డిలు ఉన్నారు.  ఈ సమయంలో  రెడ్డీలు తమ ఆధిపత్యం కోసం భూస్వామ్య వ్యవస్థను  రూపొందించారు.  వారిలో ప్రముఖంగా మునగాల రెడ్లను  ముందు వరసలో  చెప్పుకోవచ్చు. 

మునగాలకు పశ్చిమాన రెండు మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న తడవాయిలో   మునగాల జమీందారి వ్యవస్థకు సంబంధించి  రెండు శాసనాలు కనుగొనబడ్డాయి-

ఒకటి -  క్రీ.శ 1300 నాటిది.
రెండవది - క్రీ.శ 1306 నాటిది.

మునగాల రెడ్డి ముఖ్యులు కాకతీయ రాజవంశానికి భూస్వామ్యవాదులు అని తెలుస్తుంది.  ఈ శాసనాలు మునగాల అన్నయ్యరెడ్డిని కాకతీయ పాలకుడు ప్రతాప రుద్ర అధిపతిగా ప్రకటించాయి.

ఈ నేపథ్యంలో  రెడ్ల మూలాలు రాష్ట్రకూటులతో ముడిపడి ఉన్నాయనే వాదనకు బలం చేకూరుతున్నది.
పాలనాధికారులు చేపట్టిన రట్టలు  రెడ్లుగా అవతరించారని అర్థం అవుతున్నది. పాలనాధికారాలతో ఈ సమూహం ఒక బలమైన శక్తిగా  ఎదిగి పోయిందని కూడా అర్థం అయ్యింది. 

▪️ బిరుదుగా_రెడ్డి

జన్మతాః సిద్దించిన శక్తి యుక్తులు, శౌర్య ప్రతాపాలు కారణంగా  ఆధిపత్య ధోరణి అనివార్యంగా అలవర్చుకున్నారు. ఈ క్రమంలో భూస్వామ్య వ్యవస్థను సృష్టించారు. సామజిక అధిపతులుగా పైచేయి ప్రదర్శించారు. రైతులుగా సాగుదారుల సమాజాన్ని సుస్థిరం చేశారు. దానం దయ బుద్దులతో రక్షకులుగా అండదండల్ని కొనసాగించారు. అన్నదాతలుగా పేరు గడించారు. ఈ గుణగణాలతో    సమూహ ప్రజల  యజమానులుగా ఏక ఛత్రాధిపత్యం గావించారు !

ఈ క్రమంలో -
కాకతీయులు స్వతంత్ర పాలకులుగా మారిన తరువాత, 
వారి పాలనలో ఉన్న వివిధ అధికారులకు ముఖ్యలకు   రెడ్డి అనే బిరుదును ఉపయోగించినట్లు తెలుస్తున్నది. 
 కాకతీయ యువరాజు ప్రోలరాజు (1052 -1076 ) ను కూడా ఒక శాసనం లో "ప్రోలారెడ్డి" అని పిలుస్తారు.   అట్లాగే పనితనంతో ఏమాత్రం తేడా వచ్చినా రెడ్డి బిరుదును వెనక్కి తీసుకున్న సందర్భాలు కూడా ఉన్నయని కూడా అంటారు. 

మహదేవపూర్‌లో ప్రతాపగిరికోట ఉన్నది  ఈ కోటను ముచ్చ నాయకుడు కట్టించాడు. ఈ ముచ్చనాయకుడి పేరు   రామగుండం మండలం అడవిసోమనపల్లి శాసనంలో  ముచ్చరెడ్డిగా  రాయబడింది.   రామేశ్వరీ పేరుతో ఉన్న దేవతకు   పన్నప (భూదానం) చేసిన  వివరాలని తెలియజెప్పే శాసనం ఇది.  

కాకతీయ రాజు మొదటి ప్రతాపరుద్రుడుగా పిలవబడే రుద్రదేవుడు ( క్రీ. శ. 1158-1195) చేతిలో క్రీ.శ. 1159లో జగ్గదేవుడు ఓడిపోతాడు. ఓటమి తర్వాత జగ్గదేవుడు తనను తాను కాపాడుకునే ప్రయత్నంలో భాగంగా  తనను శత్రురాజులు  ఎవ్వరూ గుర్తు పట్టకుండా  అజ్ఞాతం వహిస్తూ తన పేరును జగ్గారెడ్డిగా మార్చుకుని ఉంటాడు అని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. రెడ్డి పదం పాలనకు పర్యాయపదం గా అర్థమౌతున్న సందర్భంలో జగ్గదేవుడు కూడా తన పేరుని పాలనను సూచించే క్రమంలోకి మార్చుకుని ఉంటాడు  అనేది పరిశోధకుల  వాదన.ఇతడే నాయకురాలు నాగమ్మ తండ్రి అయ్యిఉంటాడు అనేది కూడా ఒక వాదన

ఈ విధంగా కాకతీయులు రెడ్డి పదాన్ని బిరుదుగా స్వీకరించి సమర్థులకు అభిననందన పూర్వకంగా 
అందించారు. 
 
▪️అసఫ్ జాహీల కాలంలో 

నిజాం కాలానికి వచ్చేసరికి రెడ్డి ఒక జాతి వాచకంగా స్థిరపడి ఉన్నది.  వీరి కాలంలో  రెడ్లు  సంస్థానాధీశులు, జమీందారులు,  దొరల పేరుతో పాలనా పగ్గాలను స్వీకరించడం జరిగింది.  

ఈ నేపథ్యంలో అసఫ్ జాహీలు  బిరుదులుగా ప్రత్యేక పదాలని ఎంచుకున్నారు. ఈ క్రమంలో సంస్థానాధీశులు  రావు ,   భూపాల్,  సవాయ్, వంటి గౌరవ  బిరుదులు పొందారు. దొరలు మాత్రం  దేశముఖ్ ,  దేశాయ్, వంటి గౌరవ బిరుదులు పొంది  పాలన కొనసాగించారు. 

మొత్తానికి  రెడ్డి  పదం సమర్థత అనే అర్థంలో ఒక బిరుదుగా పాలనకు మారుపేరుగా కొనసాగింది.

▪️ రెడ్డిపదం_తొలగించిన_నాయకులు 

రెడ్డి అంటే పాలకుడు, కాపు , వంటి  అర్థం వస్తున్న నేపథ్యంలో -  కొందరు రెడ్లు రెడ్డి పదాన్ని  అధిపత్యానికి  సూచికగా  భావించి  తొలగించడం  విచారకరం. ఆధిపత్యం  అంటే  అహంకారం కాదు, పాలకులు  / నడిపించే వాళ్ళు / సారథులు / అధిపత్యంలో  ఉంటారు.

ఈ క్రమంలో -
పుచ్చలపల్లి సుందరరామిరెడ్డి సుందరామయ్యగా  .... భవనం వెంకట్రామిరెడ్డి  భవనం వెంకట్రాంగా .....
ముద్దసాని కోదండరామిరెడ్డి కోదండరాంగా  .  కొండపల్లి సీతారాంరెడ్డి కొండపల్లి  సీతారామయ్యగా మారిపోయారు .ఎందుకు? మేము పాలకులు కాదు అని ఈ పెద్దమనుషులు పరోక్షంగా ప్రకటించుకున్నారా? లేకా 
రెడ్డి పదాన్ని వృత్తి ధర్మానికి కాకుండా అసమానతకు ప్రతీకగా తీసుకున్నారా? 
పాలించేవాడు / సమర్థ పాలకుడు వంటి  అర్థాన్ని విపరీత కోణంలో మహానుభావులు చూడటం పొరపాటా?  గ్రహపాటా? 

 ▪️వృత్తిధర్మంమే_రెడ్డి  

మొత్తానికి  రెడ్డి పదం కులం కంటే ముందుగా  అది క్షత్రియ వృత్తి ధర్మం మాత్రమే. ఇది చారిత్రక ఆధారాలతో స్పష్టంగా అర్థం అవుతున్నది. అట్లాగే శౌర్య ప్రతాపాలు వారి అనాది గుణం అని కూడా అర్థం అయ్యింది. 

కాలక్రమంలో కులాలు ఏర్పడిన తర్వాత రెడ్డి సమూహం ఒక కులంగా సమాజంలో స్థిరపడింది. కాగా నేటికిని రాయలసీమ ప్రాంతంలో గ్రామాధికారులను రెడ్డి అని సంబోధిస్తుంటారు. ప్రస్తుత పరిస్థితులని అనుసరించి ఈ గ్రామాధికారులది రెడ్డి తెగ కాకపోయినా రెడ్లుగానే పిలవబడుతుంటారు.సీమలో ఈ రెడ్డి సమూహాలు తర్వాతి తరంలో రెడ్లుగా స్థిరపడిపోతున్న సందర్భాలు ఉన్నాయి. కానీ రాష్ట్రకూటుల నుండి వచ్చిన రెడ్లకు, ఇటువంటి రెడ్లకు సంబంధం లేదు. 

రాష్ట్రకూటులతో ఆరంభమైన రెడ్డి సంప్రదాయం తర్వాత అన్ని తెగలకు విస్తరించింది. రెడ్డి సమూహం ఈ క్రమంలో 
వివిధ వర్గాలుగా విడిపోయింది. వీటినే మనం తెగలు లేదా శాఖలుగా చెప్పుకుంటున్నాం. రెడ్ల కుల గురువు కుంటి మల్లారెడ్డి స్వామి 36 రెడ్డి తెగలు మాత్రమే సూచించాడు.  కానీ ఇప్పుడు 50 పైగా తెగలు రెడ్లల్లో కనిపిస్తున్నాయి. అంటే 36 మినహాయించి మిగతా తెగలు 
మధ్యలో పాలనాధికారం వల్ల ఏర్పడ్డవి కావొచ్చు  లేదా రెడ్ల తెగల్లోనే  చీలికలు  ఏర్పడి అంతశాఖలుగా అవతరించినవి  కావొచ్చు. 
మొత్తానికి వ్యాసం  ఆధారంగా కూడా రెడ్డి పదం పాలనా దక్షతకు పర్యాయ పదం అని అర్థం చేసుకోవచ్చు.  అంటే వృత్తివాచకమే  తర్వాత జాతి వాచకమైందనేది వాస్తవం !
ఈ రెడ్డి పదం గురించి ఇకనైనా కొందరు  అభ్యుదయ వాదం ముసుగేసుకుని విషం చిమ్ముతూ చేస్తున్న  విమర్శలు మానుకోవాలి

వ్యాసకర్త : తంగెళ్ళ శ్రీదేవిరెడ్డి
__________________________________

#ఆధారాలు : 
1)ఆంధ్రదేశ చరిత్ర  - సంస్కృతి -1
బి. ఎన్. శాస్త్రి 
2)శ్రీ సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారి జీవితం -రచనలు 
3)తెలంగాణ చరిత్ర -
డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి 
4)The Rise and Decline of Buddhism in India, K.L. Hazara, Munshiram Manoharlal, 
5) ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర 
సురవరం ప్రతాపరెడ్డి 
6) చరిత్ర కారులతో మౌఖిక సంభాషణ..
7)The History of Andhra Country, 1000 A.D.-1500 A.D.
8) అఖిల భారత రెడ్ల కులగురువు కుంటిమల్లారెడ్డి స్వామి సేవా సంఘం - శ్రీశైలం వారి వివరణ