పల్లె పదాలు -4

#పల్లెపదాలు 4
°°°°°°°°°°°°°°#తంగెళ్ళశ్రీదేవిరెడ్డి
జానపదుల ఆటా పాటా  వైవిధ్యమైనవి.వీరి ప్రతి ఆట అర్థవంతమైనదే. ప్రతి పాట ఒక పరమార్ధంతో కూడినదే. ఈ క్రమంలో తెలంగాణ కొన్ని ప్రాంతాల్లో  కాముడు పండుగ దినాల్లో మగపిల్లలు #ఎలుగుబంటి వేషం ధరించి ఇళ్లిళ్లూ తిరుగుతూ పడుకునే పదాలు  గమనిస్తే  పదాల ఒరవడిలో జానపదుల తెలివితేటలు అర్థం అవుతాయి. ఒక పదానికి మరొక పదాన్ని లంకె వేస్తూ సాగిపోయే ఈ పదాలు లయబద్దంగా  వినోదాత్మకంగా అర్థవంతంగా అగుపిస్తాయి. పిల్లలు ఈ వేషాన్ని #ఎలగొడ్డు వేషం అంటారు. ఈ విధానంలో చేతిలో #కర్ర  పట్టుకుని, ముఖానికి #మసి పూసుకుని, చుట్టూ #గొంగళి ఒకటి కప్పుకుంటారు. తర్వాత వేషధారి పాడుతుంటే... మిగతా పిల్లలు దరువేస్తూ గోలచేస్తూ హడావిడి చేస్తుంటారు.

#పదాలు

రింగు రింగు బిళ్ళ-- రూపాయదండ
దండగాదురన్నా -- ద్యావరమొగ్గ
మొగ్గగాదురన్నా -- మోదుగ నీడ
నీడ గాదురన్నా -- నిమ్మల బాయి
బాయి గాదురన్నా --- బచ్చన్నకోలా
కోల గాదురన్నా --- కోమటి పండు
పండు తీసుకుని పల్లెకు బోతే
పల్లె కుక్కలన్ని భౌ భౌ మనే
భౌ మన్న కాడ  మల్లెలు రాలే
మల్లెలు గోనబోయి మామకిస్తీ
మామానాకు పిల్లా నిచ్చే
పిల్లా పేరు మల్లెమొగ్గ
నాపేరు #జమిందార్

ఈ పదాల్లో దొర్లిన ద్యావర జానపదుల విశ్వాసాల్లో ఒకటి. మోదుగ అనేది విస్తర్లు కుట్టే చెట్టు. మోదుగకుల్లో దేవరలకు #ఎడ  పేరుతో నైవేద్యం పెట్టడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం.  ఇక మామ బిడ్డను పెళ్లి చేసుకోవడం అనేది ఒకప్పుడు ఒక హక్కుగా కొనసాగింది. మేనమామ తన బిడ్డని ఇవ్వకపోతే మేనల్లుడు అలిగే సందర్భాలు ఒకప్పుడు కోకొల్లలు. మొత్తానికి పాడేవాడు తానొక #మోతుబరిగా భావిస్తున్నాడు. జమిందారీ వ్యవస్థలో జమిందారీ గిరి ఎంత ప్రతిష్టాత్మకమైనదో పాటలో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

పల్లె పదాలు -3

#పల్లెపదాలు -3
°°°°°°°°°°°°°°సేకరణ :#తంగెళ్ళశ్రీదేవిరెడ్డి

జానపదుల సాహిత్యం  గురించి ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే.... #పాతాళగరిగె  వేసి వెదికినా మనకు అందకుండా ఇంకా మిగిలిపోయే వున్న పద సంపద.  ఎందుకంటే..  ఒకే కోవకు చెందిన సాహిత్యాన్ని వివిధ ప్రాంతాల్లో రకరకాలుగా పాడుకుంటారు. కాబట్టి జానపద సాహిత్యంలో పరిశోధనలు ఎన్ని జరిగినప్పటికీ....వెలికి తీయాల్సింది ఇంకా చాలా ఉన్నది అనేది వాస్తవం. ఈ క్రమంలో  ఇద్దరు పిల్లలు చేరి పాడుకునే  #కొక్కొరోకోకో...  పాటను రెండు వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో  ఏ విధంగా పాడుకుంటారో ఒకసారి గమనిద్దాం.

#పాలమూరు ప్రాంతంలో

కొక్కొరొకోకో .....
ఎవ్వరమ్మా -----సాదు బిడ్డలం
ఎందుకొచ్చిండ్రు? -----గుడ్డు పెట్ట
ఏం గుడ్డు? -----కోడి గుడ్డు
ఏం కోడి? ----- నల్ల కోడి
ఏం నల్ల? ----- మసి నల్ల
ఏం మసి? ---- పెంకు మసి
ఏం పెంకు ----- రొట్టె పెంకు
ఏం రొట్టె ----- శనగ రొట్టె
ఏం శనగ?  ----- చెర్ల శనగ
ఏం చెర్ల ---- వరి చెర్ల
ఏం వరి?  ----- సన్న వరి
ఏం సన్న ----- ఆకు సన్న
ఏమాకు? ----- మందాకు
ఏం మందు?  ----తేలు మందు
ఏం తేలు? ---- ఎర్ర తేలు?
ఏం ఎర్ర? ---- #నీమూతి #ఎర్ర

#ఖమ్మం పరిసర ప్రాంతాల్లో
( రచయిత్రి #సమ్మెటఉమాదేవి సౌజన్యం )

క్కోక్కోరోకోకో ------ కోడి కూసె
ఏం కోడి ---- బాతుకోడి
ఏం బాతు ----అడవి బాతు
ఏం అడవి ------ ఆకులడవి
ఏం ఆకు ---- తమల పాకు
ఏం తమల ----- గుండె తమల
ఏం గుండె ----- మనిషి గుండె
ఏం మనిషి ----- వంటమనిషి
ఏం వంట ------ పిండివంట
ఏం పిండి ----- శనగపిండి
ఏం శనగ ----- వేరుశనగ
ఏం వేరు ----- మండవేరు
ఏం మండ ---- #నీమొహం #మండ